Chimiek van de zak, zakvette, konstmest, zakskesmest, vrimde mest, blauwe mest: het aantal dialectwoorden voor kunstmest is niet te tellen. Haast ieder dorp had en heeft zijn varianten voor hetzelfde begrip. De productie en het gebruik van kunstmest hebben een grote invloed gehad op de agrarische, industriële, ecologische en economische ontwikkeling van België. In de veldtekening bundelen CAG en ETWIE de resultaten van hun zoektocht naar kunstmesterfgoed.
Cover online publicatie 'Chimiek van de zak. Veldtekening van het kunstmesterfgoed in Vlaanderen en Brussel (1840-1960).'
De veldtekening opent met een onderzoeksbalans. Die schetst een overzicht van het onderzoek binnen de humane wetenschappen, de publicaties in diezelfde wetenschapstakken en andere initiatieven die de geschiedenis en/of het erfgoed van kunstmeststofgebruik en -productie meer of minder gedetailleerd behandelen. Daarna volgt een vierdelige introductie op een ruime eeuw kunstmestproductie- en gebruik. Het verhaal start halverwege de negentiende eeuw als de organische bemesting op zijn grenzen botst en steeds meer guano werd geïmporteerd om meer opbrengsten mogelijk te maken. De veldtekening rond af omstreeks 1960. Onder invloed van onder andere de eenmaking van de Europese markt en de overschakeling van steenkoolchemie naar petrochemie raakt het bedrijfslandschap herschikt. Ook de Belgische landbouw lijkt in 1960 in niets meer op de negentiende-eeuwse variant. De overlevingslandbouw is agribusiness geworden. De veldtekening besluit met een erfgoedbalans. Daarin komt roerend, immaterieel en onroerend erfgoed aan bod van de brede kunstmeststofsector dat is bewaard (of verdwenen). De nadruk van de veldtekening ligt op Vlaanderen en Brussel.
De veldtekening richt zicht tot collectiebeherende instellingen, onderzoekers, bedrijven, sectororganisaties en geïnteresseerden. Ze biedt een stand van zaken, wijst op kansen en noden in behoud en beheer van museale objecten en papieren erfgoed, verschaft context voor waardering en herbestemming en reikt nieuwe of aanvullende onderzoeksrichtingen aan.
In 2021 gingen CAG en ETWIE samen op zoek naar kunstmesterfgoed. Waarheen die zoektocht ons leidde, ontdek je in deze digitale publicatie.