Koffiestories

Bij het ontbijt of onderweg: een kop koffie hoort bij de start van de dag. Maar koffie hoort evengoed bij pauze op het werk, als afsluiter na de maaltijd, bij taart op zondag of als bakje troost bij het afscheid van een overledene op de koffietafel.

Koffie speelt een belangrijke rol in de westerse eetcultuur. Ook elders trouwens: koffie is na water en thee de meest gedronken drank ter wereld.

Zeven mensen uit drie generaties eten samen een broodmaaltijd met koffie, ca. 1950-1975. KADOC - KU Leuven.

Interactief verhaal

Online expo

Met deze virtuele expo krijg je met enkele muisklikken het hele koffieverhaal voorgeschoteld. Met een koffie in de hand ontdek je het interactieve verhaal van plant tot kopje.

De beste manier om de expo te bekijken is op een computer of tablet. Selecteer full screen modus en werk zonder actieve werkbalken. Je kan navigeren door de expo via de pijltjes of gericht zoeken op thema's via de menubalk van de expomodule.

Ontdek de online expo

Rijk en divers

Koffie vertelt een rijk verhaal en dat vanuit meerdere perspectieven. Het is een verhaal van verschillen en diversiteit: koffie is van een elitedrank naar de drank van de gewone man geëvolueerd. Tot na de Tweede Wereldoorlog was koffie duur. Daarom gebruikte het gewone volk onder meer cichorei om een kop koffie aan te lengen of te vervangen.

Koffie kent een breed gamma aan smaken, door verschillende soorten koffieplanten, wijze van koffiebranden, mengelingen, manieren van malen en van koffiezetten. Ten slotte zet en drinkt iedere cultuur zijn koffie op een eigen manier. Zo vertelt koffie ook een verhaal van diverse gemeenschappen.

Verder is koffie ook levend erfgoed. De koffieplant is de moeite om botanisch te ontdekken. Koffiedrinkers weten weinig over de oorsprong van hun koffie: de koffieplant en -bes. Welke weg legt de koffieboon van de plant naar het kopje af? Het is interessant de botanische, economische en ambachtelijke kennis in kaart te brengen.

Een kind poseert bij een reclameauto van koffiehandel Vandekerckhove in Gent, 1956. Collectie Huis van Alijn.

Koffieneuzen

kof.fie.neus (de; m./v.; meervoud: koffieneuzen)
1. persoon die de blend van koffie samenstelt en controleert.
2. persoon die op zoek gaat naar materieel en immaterieel koffie-erfgoed.

Welke schatten rond koffie herbergt België? Een overzicht van het koffie-erfgoed ontbreekt. Daarom is CAG een zoektocht gestart naar bedrijfsarchief, reclamemateriaal, koffieserviezen en objecten in verband met het telen, verwerken, verkopen en drinken van koffie.

CAG werkt samen met tal van erfgoedpartners, met de professionele koffiewereld en met erfgoedgemeenschappen. Naast registreren, inventariseren en documenteren, wil CAG ook het vakmanschap en de tradities in het branden en zetten van koffie, borgen.

Om een zicht te krijgen op de lokale en regionale koffiegeschiedenis van België, gaat CAG samen met vrijwilligers per regio op zoek naar materieel en immaterieel koffie-erfgoed. Alle aspecten komen daarbij aan bod: van de handel over het branden tot het zetten en drinken van koffie.

De oproep naar vrijwilligers of 'koffieneuzen' kwam er in samenwerking met de Plantentuin Meise, het Koninklijk Verbond van Koffiebranders en Cera.

Affiche van koffie 'Le Lion' van Delhaize, ca. 1890 - 1915. Archief Delhaize.

Van plant tot kopje, van brander tot taster

Publieksactiviteiten om het koffie-erfgoed onder de aandacht te brengen van een breed publiek, ontbreken niet. Een overzichtstentoonstelling op het domein van de Plantentuin in Meise zal de brede, mondiale geschiedenis en het materieel, immaterieel en levend erfgoed van koffie in de kijker zetten.

Enkele kleinere, meer thematisch afgebakende, reizende expo’s vullen de overzichtstentoonstelling aan. Verder volgen nog een publicatie en een Koffie-Festival, dat een cross-over zal maken naar domeinen als wetenschap en kunst.

Meer informatie over dit project, het koffie-erfgoed en de activiteiten lees je op de website: www.koffiestories.be

Ruwe koffie wordt uit de vrachtwagen van koffiebranderij Jacqmotte geladen, 1961-1969. Collectie Cafés Jacqmotte.

Publicatie

Koffiestories. Een complete koffiegeschiedenis, van brander tot barista

Een dampend kopje koffie biedt troost, afleiding of een ogenblik rust. Het hoort bij thuis, of net bij onderweg. In heldere teksten en geïllustreerd met originele foto’s worden in dit boek het erfgoed, het vakmanschap en de koffietradities belicht.

Bekijk

Projectverantwoordelijken

Claudia Houben en Femke Paulussen coördineerden het project. Het werd gerealiseerd in samenwerking met de Plantentuin Meise, het Koninklijk Verbond van Koffiebranders en Cera. Neem voor meer informatie contact op met Greet Draye.

Publiekswerking en Participatie

Greet Draye

+32 (0)16 32 35 47
greet.draye@cagnet.be